Fasikül 09 - Arayüz

Ekranda Ne Okunur? Arayüz Okunabilirliği Bir Denge Kararıdır

Denge konuşmaları genellikle sayılarla başlar: hasar, süre, menzil. Oysa bir kuralın adil hissettirmesi için önce görülmesi gerekir. Oyuncu tehlikeyi yarım saniye geç fark ediyorsa, kuralın kendisi ne kadar dengeli olursa olsun sonuç ona haksızlık gibi görünür. Bu yazıda arayüzü bir süsleme işi olarak değil, dengenin son katmanı olarak ele alıyoruz.

Sabit bilgiler kenarlarda, anlık bilgiler merkeze yakın: yerleşim, bilginin ne kadar hızlı okunacağını belirler.

Görülmeyen kural, kural sayılmaz

Bir oyuncunun karar verebilmesi için üç şeyi bilmesi gerekir: ne oluyor, ne zaman oluyor ve bunun kendisi için ne anlama geldiği. Arayüzün işi bu üç soruyu mümkün olan en kısa sürede cevaplamaktır. Cevap geciktiğinde oyuncu kararını eksik bilgiyle verir; sonuç kötü olduğunda da suçu tasarıma yükler. Çoğu zaman haklıdır.

Bu yüzden okunabilirlik, adalet yazısında anlattığımız eşit fırsat fikrinin doğrudan devamıdır. İki oyuncuya aynı kuralı vermek yetmez; ikisinin de o kuralı aynı hızda okuyabilmesi gerekir. Bir uyarıyı yalnızca belirli bir rengi ayırt edebilen oyuncu görüyorsa, fırsat eşitliği arayüz katmanında bozulmuştur.

Dört katman

Okunabilirliği tek bir ayar gibi düşünmek yanıltıcıdır. Pratikte birbirini destekleyen dört katmandan oluşur ve her katman, bir öncekinin eksik kaldığı yerde devreye girer.

Renk: hızlı ama tek başına yetersiz

Renk, gözün en hızlı ayırt ettiği işarettir. Takım rengi, tehlike rengi, hazır olma rengi bir bakışta anlaşılır. Ama renk tek başına güvenilir bir işaret değildir: renk körlüğü olan oyuncular, parlak bir ekranda ya da güneş altında oynayanlar ve düşük kaliteli ekran kullananlar aynı ayrımı yapamayabilir. Kural basit: hiçbir kritik bilgi yalnızca renkle verilmemeli.

Biçim: rengin yedeği

Biçim, rengin yapamadığını yapar. Dost birim yuvarlak, rakip birim köşeli bir işaretle gösterilirse renk ayrımı kaybolsa bile bilgi korunur. Aynı şey silüet için de geçerlidir: farklı rollerin birbirinden uzaktan, yalnızca dış hatlarıyla ayırt edilebilmesi, kalabalık bir sahnede kararı hızlandırır. İyi bir test, ekranı siyah beyaza çevirip oyunun hâlâ okunup okunmadığına bakmaktır.

Ses: ekranın dışını gösteren işaret

Görüş alanının dışında olan biteni çoğunlukla ses haber verir. Ayak sesi, yeniden doldurma sesi, bir yeteneğin hazırlanma sesi; hepsi oyuncuya bakmadığı yöndeki bilgiyi taşır. Burada denge sorusu şudur: kritik bir olay yalnızca sesle mi duyuruluyor? Öyleyse sesi kapalı oynayanlar ya da işitme güçlüğü olanlar için görsel bir karşılık da gerekir; ekran kenarında beliren küçük bir yön işareti çoğu zaman yeterlidir.

Yerleşim: gözün yolculuğu

Son katman, bilginin ekranda nerede durduğudur. Sabit bilgiler, yani skor, süre ve kaynak gibi seyrek değişenler, kenarlara yerleştirilir. Anlık bilgiler, yani isabet işareti, tehlike uyarısı ve hedef göstergesi, gözün zaten baktığı merkeze yakın durur. Oyuncu her kritik bilgi için gözünü köşeye taşımak zorunda kalıyorsa, kaybettiği süre girdi gecikmesine eklenen görünmez bir gecikmedir.

Fazla bilgi de bir okunabilirlik sorunudur

Okunabilirliği artırmanın ilk akla gelen yolu daha fazla işaret eklemektir. Ama ekrandaki her yeni işaret, diğerlerinin dikkat payından yer. Efektlerin, parçacıkların ve kozmetik görünümlerin kritik bilgiyi örttüğü bir sahnede oyuncu yine geç okur; bu sefer eksik bilgi yüzünden değil, fazla bilgi yüzünden.

Kozmetik tarafta bunun somut bir karşılığı var. Kozmetik ödül yazısında anlattığımız ilke, yalnızca güç vermemekle sınırlı değildir: bir görünüm, karakterin silüetini ya da takım işaretini okunmaz hâle getiriyorsa, maça dolaylı olarak etki ediyor demektir. Bu yüzden görünümler tasarlanırken dış hat ve takım rengi alanı korunur.

Oyuncu tarafında neler yapılabilir?

Okunabilirlik yalnızca tasarımcının işi değildir; oyuncunun kendi ekranında yapabileceği küçük ayarlar da fark yaratır. Ekran parlaklığını ortam ışığına göre ayarlamak, efekt yoğunluğunu düşürmek ve arayüz ölçeğini ekran boyutuna göre seçmek, aynı bilginin daha hızlı okunmasını sağlar. Kare hızının kararlı olması da burada önemlidir: takılan bir görüntüde en iyi tasarlanmış uyarı bile geç görünür.

Kendi tepki sürenizin ne kadar olduğunu merak ediyorsanız Tepki Penceresi prototipi iyi bir başlangıç. Ölçtüğünüz sürenin bir kısmının okuma süresi olduğunu hatırlamak, arayüzün neden bir denge konusu olduğunu kendi deneyiminizle görmenizi sağlar.

Kapanırken

Arayüz okunabilirliği, denge zincirinin en son halkasıdır ve çoğu zaman en az konuşulanıdır. Oysa bir kuralın adil olup olmadığına oyuncu sayılara bakarak değil, ekranda gördüklerine bakarak karar verir. Kritik bilgiyi en az iki katmanda vermek, renk yerine biçimi yedek tutmak, sesi görsel bir işaretle tamamlamak ve gözün yolculuğunu kısaltmak; bunlar arayüzü süslemez, dengeyi görünür kılar.

Terimlerden emin olmadığınız yerler için Terim Mihengi sayfasına, mobil ekranda düzenin nasıl yeniden kurulduğu için mobil rehberine bakabilirsiniz.

İlgili yazılar

Adalet İki Katmanda Kurulur

Eşit şans ile eşit fırsat arasındaki fark; okunabilirliğin dayandığı temel fikir.

Rozetin Anlattığı Hikâye

Kozmetik ödülün neden kozmetik kaldığı ve görünümlerin maça dolaylı etkisi.

Simetri Kolay, Asimetri Cesur

Asimetrik tasarımda iki tarafın farklı bilgiyi nasıl okuduğu ve taraf değiştirme fikri.